Chlorella: Munthu uyo wakupwelelera vyakumera vya thupi la munthu
Chlorella, iyo yikumanyikwa kuti "Mapapo gha Charu chapasi," ni mtundu wa mtundu wa Chlorella wa mtundu wa Chlorophyta uwo ukusangika palipose ndipo uli na maselo ghamoza-. Nyengo iyi ya maji ghawemi iyo yili na maselo ghamoza-, iyo yili na msinkhu wa ma microns 3 panji 8 pera, njimoza mwa vyamoyo vyakwambilira pa charu chapasi. Chifukwa chakuti Chlorella wakupanga vyakurya mwakwenelera, wakukura na kubaba ŵana kwizira mu nthowa yakupangika na ungweru ndipo wakuthandazgika chomene.
Vilimika biliyoni ivyo vyajumpha, umoyo wakwamba uwo ukapanga oxygen-ukawoneka pa charu chapasi: green algae. Chamoyo ichi cha maselo ghamoza-, icho chikuchemeka kuti "Mapapo gha Charu chapasi," chikupereka pafupifupi 90% ya mphepo ya pa charu chapasi, ndipo vyakumera vikupereka 10% yakukhalira. Kuwoneka kwa mtundu wa green algae kukapangiska waka kuti pa caru capasi paŵe vyamoyo vinandi comene yayi, kweni kukaŵaso vyakurya vya vyamoyo vinandi, kufuma ku somba zikuruzikuru za m’maji m’paka ku vinyama vichokovichoko vya pa mtunda. Pamanyuma pa kusintha kwa nyengo yitali kwa kupona kwa vyamoyo vyakukhora comene, mtundu wa green algae ukulutilira kukura pa caru capasi, ndipo ukuzgoka cimoza mwa vyamoyo vyakale comene pa caru capasi.
Chlorella vulgaris ili mu gulu la Chlorellaceae, banja la Chlorellaceae, ndipo ni mtundu umoza wa maselo gha mtundu wa mtundu. Kanandi vikuŵapo paŵekha, kweni nyengo zinyake vikupanga maselo ghanandi ghakuwungana. Maselo agha ghakuŵa ghakuzungulira panji ghakuzungulira, ndipo ghakuŵa na chloroplast yakuwoneka nga ni peritricous, yakuwoneka nga ni kapu-, panji yakuwoneka nga ni mbale-. Chlorella wakubaba kwambura kugonana, ndipo selo lililose likupanga viŵaro viŵiri, vinayi, eyiti, panji khumi na chimoza vya ŵapapi. Para viwangwa ivi vyakura, selo la mama likuphyoka, ndipo vikufumiska viwangwa ivi na kupanga viŵaro viphya.
Chlorella vulgaris yikusangika pa charu chose, chomenechomene mu maji ghachokoghachoko, ghambura kunyang'amira, nangauli mitundu yinyake ya vyamoyo vya mu nyanja yikusangikaso. Mwachibadwa, Chlorella ingasangika mu unandi uchoko, kweni yingalimika mu unandi. Nyengo izi zili na mapulotini ghanandi, mafuta, vyakurya vyakupangika na thupi, na mavitamini, ndipo zikuryeka ndiposo zikovwira chomene nga ni nyambo.
Pasono, pali mitundu pafupifupi 10 ya Chlorella iyo yikumanyikwa, kweni kusazgapo mitundu yake yakupambanapambana, nambara yake yingafika pa mazana ghanandi. Maji ghawemi ndigho ghakukhala chomene. Chlorella ni nthowa yipusu yayi kulima kweni yingakura na kubabaso mwakugwiliskira ntchito vyakumera vya carbon mu nyengo za photoautotrophic panji heterotrophic. Ŵakuti kukura kwake mwaluŵiro na kubaba ŵana ndiko pera chakumera panji chinyama pa charu chapasi icho chingakura kanayi mu maora 20, ndipo ichi chikupangiska kuti chiŵe chakuzirwa chomene pakugwiliskira ntchito vinthu vyakupambanapambana. Mitundu iyo yikusangika chomene mu charu chane ni Chlorella pyrenoidosa, Chlorella ellipsoida, na Chlorella vulgaris. Chlorella pyrenoidosa ili na vyakurya vinandi chomene chifukwa chakuti yili na mapulotini ghanandi.
Mu 1890, dokotala wa ku Netherlands uyo wakusanda vyamoyo vichokovichoko, Dr. M. W. Beyenick, uyo wakamba kufufuza vya mtundu wa green algae, wakaŵika fawundeshoni ya kafukufuku wa Chlorella. Pamanyuma pake, mu 1948, United States yikamba kulima Chlorella kuwaro, ndipo mu 1964, Taiwan Green Algae Industries yikaŵa yakwamba pa charu chose chapasi pakupanga Chlorella pa mlingo ukuru.
Chlorella chomene wakulimika mu maji ghawemi. Maluwa agha ghakuwoneka nga ni maselo ghamoza, ndipo ghakuchemeka kuti "chlorella." Vikuŵa vichoko chomene, ndipo maselo ghake ghakuyana pafupifupi na 2-8 microns, ghakuyana waka na maselo ghaswesi gha ndopa gha ŵanthu, ndipo ghakukhumbikwira kugwiriskira ntchito microscope ya 600x kuti ghawone makora. Chlorella wakuwoneka kuti ngwakubiriŵira chifukwa chakuti wali na chlorophyll yinandi na vinyake ivyo vikupangiska kuti thupi liŵe lakutowa. Kapangikiro ka maselo ghake nkhwapadera, ghali na ma chromatophores ghakuwoneka nga ni peritricous, ghakuwoneka nga ni kapu-, panji ghakuwoneka nga ni mbale.
